Page 22 -

ิ
ื
โครงการหนังสออเล็กทรอนกสด้านการเกษตร เฉลมพระเกียรตพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ิ
ิ
ิ
์

คารบอนเพียง 2-3 ชนิดทำมีใหแหลงที่อยูจำกัด แตการที่มีภาวะการณทางสรีรวิทยาธรรมดาทำให
เจริญเร็วกวา ตรงกันขามกับพวกที่มีสรีรวิทยาที่ซับซอนของยีสตพวกที่อาศัยในแหลงที่อยู

หลากหลาย ทำใหเจริญชา (Abranches et al. 2000; Golubev 2006) ยีสตพวกที่อาศัยในแหลงที่อยู

หลากหลาย เก็บรักษาไดงายกวา และเพราะสามารถเจริญในอาหารเลี้ยงเชื้อไดหลายชนิด ทำให บทที่ 1

เหมาะสมหรับการผลิตในอุตสาหกรรมอยางไรก็ตามเนื่องจากยีสตเหลานี้พบไดในสิ่งแวดลอมหลาย

แบบ ความจำเพาะกับเชื้อกอโรคบางชนิดไมสม่ำเสมอ ทำใหเหมาะที่จะใชเปนตัวควบคุม

ทางชีวภาพสำหรับเชื้อกอโรคฉวยโอกาส หรือเชื้อกอโรคที่ไมจำเพาะ ในขณะที่ยีสตพวกที่อาศัยใน

แหลงที่อยูเฉพาะจะมีความจำเพาะกับสภาพแวดลอม 2-3 แบบทำใหเขาไปเจริญอยูใน

สภาพแวดลอมเหลานั้นไดเร็วกวาและมีการแขงขันกับเชื้ออื่น ๆ นอยกวา ตัวควบคุมทางชีวภาพแบบ

นี้เหมาะสำหรับใชในโปรแกรมการควบคุมเฉพาะโรคหรือใชในการปองกันมากกวา แตการผลิตและ

ี
การใชสำหรับการควบคุมทางชวภาพยากกวา (Pimenta et at. 2009) สิ่งมีชีวิตใดที่จะใชสำหรับการ

ควบคุมทางชีวภาพนอกจากตองมีประสิทธิภาพกับโรคที่เปนเปาหมายแลวยังตองตองมีความ


ปลอดภัย สามารถเพาะเลี้ยงเพื่อผลิต สามารถพัฒนาสูตรหรือตำหรับ และสามารถในการใชงานได
ยีสตมีสันฐานวิทยาแบบเปนเซลลเดี่ยวเหมาะสำหรับการเพาะเลี้ยงในถังหมัก ไดเปรียบในการ

พัฒนาสูตร และมีตัวเลือกสำหรับการใชงานเพียงพอ การที่มีลักษณะเปนเซลลเดี่ยวทำใหเกาะติด

และสรางไบโอฟลม (biofilm formation) ไดดี ชวยเพิ่มกิจกรรมการควบคุม (Fanning and Mitchell

2012; Pandin et al. 2017; Rossouw et al. 2018) ยีสตสวนใหญไมมีพลาสมิด (plasmid) ดังนั้นจึง

ไมมีความเสี่ยงในการรับหรือสงตอการดื้อยาปฏิชีวนะจากยีนบนพลาสมิด หรือยีนที่เกี่ยวกับ

ความสามารถในการเกิดโรคและการสังเคราะหสารพิษ นอกจากนั้นการถายทอดยีนในแนวราบ

(horizontal gene transfer) ที่พบบอยในราเสนใย (filamentous fungi) เกิดขึ้นนอยในยีสตเพราะมีการ

จัดระเบียบของยีโนมที่ซับซอนกวา (Fitzpatrick 2012; Moriguchi et al. 2013) ยีสตใชผลิตอาหาร


อาหารหมัก และเครื่องดื่มแอลกอฮอล มานานเปนพัน ๆ ป ยีสตใชเปนอาหารเสริมไดโดยตรงและใช 
อยางกวางขวางในอุตสาหกรรมอาหาร (Bekatorou et al. 2006; Johnson and Echavarri-Erasun


2011) ในหลายกรณีที่พบวายีสตที่ใชในอุตสาหกรรมอาหาร เปนสกุลเดียวหรือสปชีสเดียวกับพวกที ่
ใชสำหรับการควบคุมทางชีวภาพ เชน Saccharomyces cerevisiae, C. sake และ Metschnikowia

pulcherrima ยีสตเหลานี้จึงจัดวาไดรับการยอมรับโดยทั่วไปวาปลอดภัย (generally recognized as

safe) หรือที่เรียกยอวา กราส (GRAS) ดังนั้นการใชยีสตในพืชผลและผลิตภัณฑอาหารทำให

เกิดความกังวลนอยกวาการใชแบคทีเรียหรือราเสนใย (Freimoser et at. 2019) อยางไรก็ตามยีสต

บางชนิดอาจทำใหเกิดโรคกับมนุษย เชน Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata (ชื่อ

ปัจจุบันคือ Nakaseomyces glabrata), Candida tropicalis และ Cryptococcus neoformans (Colombo

การประยุกตใชยีสตเพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมยุคใหม 13